การจัดนิคมสหกรณ์เป็นการดำเนินการของรัฐ เพื่อนำที่ดินว่างเปล่าหรือป่าสงวนแห่งชาติที่เป็นป่าเสื่อมโทรม มาจัดสรรให้ราษฎรเข้าอยู่อาศัยและทำกิน โดยมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2517 กำหนดให้ดำเนินการจัดสรรที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ (ป่าชะแวะ ป่าตาสิทธิ์ และป่าวังไทร) โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้มอบป่าให้กับกรมส่งเสริมสหกรณ์รับไปดำเนินการ (โดยคณะรัฐมนตรีได้มีมติเพิกถอนป่าทั้ง 3 ป่า ออกจากการเป็นป่าสงวนแห่งชาติ) และจัดตั้งนิคมสหกรณ์ชะแวะ เพื่อดำเนินการจัดสรรที่ดินและส่งเสริมสหกรณ์ในรูปสหกรณ์นิคม ให้เป็นไปพระราชบัญญัติจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ พ.ศ.2511 โดยลำดับความเป็นมาเกี่ยวกับการจัดสรรที่ดิน ดังนี้
          วันที่ 16 พฤษภาคม 2511 ประกาศเป็นป่าสงวนแห่งชาติ
          วันที่ 13 สิงหาคม 2517 มติคณะรัฐมนตรี ให้จัดสรรที่ดินทำกินแก่ราษฎรในเขตป่าสงวนแห่งชาติ และกระทรวง เกษตรและสหกรณ์ได้อนุมัติให้กรมป่าไม้และกรมส่งเสริมสหกรณ์ร่วมกันดำเนินการจัดสรรที่ดิน
          วันที่ 1 กรกฎาคม 2518 กรมส่งเสริมสหกรณ์อนุมัติให้เปิดนิคมสหกรณ์ชะแวะ จังหวัดระยอง เพื่อดำเนินการในท้องที่และเพื่อให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติ พ.ศ. 2515 - 2519
          วันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2519 นิคมสหกรณ์ชะแวะ จังหวัดระยอง ได้เข้าดำเนินการสำรวจภาวะเศรษฐกิจ สำรวจพื้นที่ โครงการ สำรวจวงรอบที่ดิน ก่อสร้างทางคมนาคม ประชาสัมพันธ์และเผยแพร่อุดมการณ์ หลักการและวิธีการสหกรณ์ ประชุมชี้แจงและเปิดรับสมัครราษฎรที่อาศัยอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติเข้าเป็นสมาชิกนิคมสหกรณ์
          วันที่ 20 เมษายน 2520 กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มอบป่าสงวนแห่งชาติให้ กรมส่งเสริมสหกรณ์ดำเนินการจัดสรรที่ดิน เฉพาะราษฎรที่บุกรุกอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติอยู่ก่อน และกรมส่งเสริมสหกรณ์ จึงได้ดำเนินการจัดสรรที่ดินตามหลักและวิธีการสหกรณ์ในรูป สหกรณ์การเช่าที่ดินตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา
     วันที่ 7 กันยายน 2525 คณะรัฐมนตรี มีมติให้ดำเนินการเพิกถอนป่าชะแวะ ป่าตาสิทธิ์ และป่าวังไทร ออกจากการ เป็นป่าสงวนแห่งชาติทั้งหมด โดยออกกฎกระทรวง ฉบับที่ 1 , 212 (พ.ศ.2528)
          วันที่ 7 มิถุนายน 2528 มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งนิคมสหกรณ์ในท้องที่แห่งนี้ โดยมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 17 มิถุนายน 2528 ซึ่งได้ประกาศไว้ในราชกิจจานุเบกษา ฉบับพิเศษหน้า 4 เล่ม 102 ตอนที่ 76 วันที่ 16 มิถุนายน 2528 จึงมีผลให้กรมส่งเสริมสหกรณ์โดยนิคมสหกรณ์ชะแวะ จังหวัดระยอง ต้องดำเนินการจัดสรรที่ดินและส่งเสริมสหกรณ์ในรูปสหกรณ์นิคมเพื่อให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ พ.ศ. 2511
วันที่ 19 มิถุนายน 2539 มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งนิคมสหกรณ์ขึ้นใหม่ในท้องที่อำเภอวังจันทร์ อำเภอปลวกแดง อำเภอบ้านค่าย อำเภอเมือง และอำเภอแกลง จังหวัดระยอง พ.ศ. 2539 เนื่องจากปรับปรุงแนวเขตที่ดินของนิคมสหกรณ์ชะแวะ และระบุชื่อเขตปกครองให้ถูกต้องตามความเป็นจริง โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับกฤษฎีกา เล่ม 113 ตอนที่ 22 ก วันที่ 19 มิถุนายน 2539 เนื้อที่ประมาณ 323,157 ไร่ ครอบคลุมพื้นที่ 5 อำเภอ 11 ตำบล ดังนี้
          1.อำเภอเมือง ได้แก่ ตำบลสำนักทอง ตำบลกะเฉด
          2.อำเภอปลวกแดง ได้แก่ ตำบลหนองไร่
          3.อำเภอวังจันทร์ ได้แก่ ตำบลชุมแสง ตำบลป่ายุบใน ตำบลพลงตาเอี่ยม ตำบล วังจันทร์
          4.อำเภอแกลง ได้แก่ ตำบลวังหว้า
          5.อำเภอบ้านค่าย ได้แก่ ตำบลชากบก ตำบลหนองบัว ตำบลบางบุตร
โดยมีอาณาเขตติดต่อ ดังต่อไปนี้
          ทิศเหนือ จด เขตอำเภอหนองใหญ่ จังหวัดชลบุรี
          ทิศใต้ จด เขตอำเภอแกลง อำเภอเมืองระยอง และอำเภอบ้านค่าย
          ทิศตะวันออก จด เขตอำเภอแกลง จังหวัดระยอง
          ทิศตะวันตก จด เขตอำเภอบ้านค่าย อำเภอปลวกแดง จังหวัดระยอง