1.1  หลักการและเหตุผล

 กรมส่งเสริมสหกรณ์ รับผิดชอบจัดที่ดินให้แก่ราษฎรตามพระราชบัญญัติจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ พ.ศ. 2511 เพื่อจัดที่ดินให้แก่เกษตรกรที่ไม่มีที่ดินทำกินเป็นของตนเองหรือมีน้อยไม่เพียงพอต่อ การครองชีพไม่เกินครอบครัวละ 50 ไร่ กรมส่งเสริมสหกรณ์ได้ดำเนินการจัดที่ดินโดยวิธีการสหกรณ์   3 รูปแบบ ตามลักษณะการได้มาของที่ดินและกฎหมาย คือ

  1. รูปสหกรณ์การเช่าที่ดิน เป็นการจัดสรรที่ดินในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ ตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ.2507  ที่เสื่อมโทรมที่ราษฎรบุกรุกเข้าทำกินจนรัฐไม่สามารถฟื้นฟูให้คืนสภาพเป็นป่าดังเดิมได้ซึ่งมีจำนวน 13 นิคมสหกรณ์ 14 ป่า เนื้อที่ประมาณ 1,565,499 ไร่
  1. รูปสหกรณ์การเช่าซื้อที่ดิน เป็นการจัดที่ดินในพื้นที่ที่รัฐจัดสรรงบประมาณให้กรมส่งเสริมสหกรณ์นำมาดำเนินการจัดซื้อที่ดินและจัดสรรให้กับเกษตรกร เมื่อเกษตรกรผู้เช่าซื้อที่ดินได้ดำเนินการชำระค่าที่ดินครบถ้วนแล้ว ราชการจะโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินให้กับเกษตรกรผู้เช่าซื้อที่ดินซึ่งมีจำนวน 11 นิคมสหกรณ์ เนื้อที่ทั้งสิ้นประมาณ 98,114 ไร่ ปัจจุบันคงเหลือ 5 นิคมสหกรณ์
  1. รูปนิคมสหกรณ์ เป็นการจัดที่ดินในที่ดินซึ่งรัฐจัดสรรให้กับราษฎรเพื่อทำการเกษตร ตามระเบียบที่อธิบดีกำหนด ถ้าจะทำการอย่างอื่นด้วยต้องได้รับอนุญาตจากอธิบดี ทั้งนี้ อธิบดีจะอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในที่ดิน ตามหลักเกณฑ์ วิธีการและคุณสมบัติ ถูกต้องครบถ้วน จะได้รับหนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ (กสน.3) และเมื่อได้ปฏิบัติครบถ้วนตามระเบียบและเงื่อนไขต่าง ๆ ตามที่กฎหมายกำหนดแล้ว จะได้รับหนังสือแสดงการทำประโยชน์ (กสน.5) สามารถนำไปเป็นหลักฐานในการขอออกเอกสารสิทธิ์ที่ดิน ตามประมวลกฎหมายที่ดินได้ซึ่งมีจำนวน 37 นิคมสหกรณ์ พื้นที่ประมาณ 3,071,664 ไร่ ปัจจุบันคงเหลือ 36 นิคมสหกรณ์ เนื่องจากประกาศสิ้นสภาพนิคมสหกรณ์แล้ว 1 นิคมสหกรณ์(ระบบบริหารจัดการที่ดินในเขตนิคมสหกรณ์

ขั้นตอนการออกเอกสารสิทธิ์ในที่ดิน

การขออนุญาตให้สมาชิกนิคมสหกรณ์เข้าทำประโยชน์ในที่ดินของนิคมสหกรณ์

ผู้ขอจะต้องมีคุณสมบัติดังนี้

  1. เป็นสมาชิกนิคมสหกรณ์
  2. เป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมท่าแซะ จำกัด
  3. ที่ดินสำรวจรังวัดรายแปลงแล้ว และตั้งอยู่ในเขตนิคมสหกรณ์

หลักฐานที่จะต้องนำไปประกอบการขออกมีดังนี้

  1. บัตรประจำตัวประชาชน 2 ชุด
  2. ทะเบียนบ้าน 2 ชุด
  3. ทะเบียนสมรส หรือหลักฐานการแก้ไขเปลี่ยนแปลง คำนำหน้านาม ชื่อตัว ชื่อสกุล (ถ้ามี)
  4. สมุดคู่มือสมาชิกสหกรณ์นิคม 2 ชุด

 ขั้นตอนการขออนุญาตเข้าทำประโยชน์ในที่ดินของนิคมสหกรณ์(กสน.3)

ขั้นตอนที่ 1 ยื่นคำขออนุญาตเข้าทำประโยชน์ในที่ดินของนิคมสหกรณ์

  • 1 นิคมสหกรณ์แนะนำให้ผู้ขออนุญาตกรอกข้อมูลลงในคำขอฯ ให้ครบถ้วนถูกต้อง พร้อม

ทั้งให้ลงลายมือชื่อในคำขอฯ จำนวน 2 ชุด

  • 2 นิคมสหกรณ์ลงทะเบียนคำขอฯ ในสมุดคุมทะเบียนคำขอฯ และให้ผู้ขอลงลายมือชื่อใน

สมุดคุมฯ พร้อมทั้งให้สำเนาคำขอฯ แก่ผู้ขอ จำนวน 1 ชุด

ขั้นตอนที่ 2ตรวจสอบเอกสาร

ผู้ครอบครองที่ดินยื่นเอกสารประกอบคำขออนุญาตเข้าทำประโยชน์ในที่ดินของนิคม

สหกรณ์ตามแบบที่กำหนดต่อนิคมสหกรณ์ โดยแนบเอกสารหลักฐานดังนี้

2.1 สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน

2.2 สำเนาทะเบียนบ้าน

2.3 สำเนาทะเบียนสมรส หรือหลักฐานการแก้ไข เปลี่ยนแปลง      คำนำหน้านาม ชื่อตัว ชื่อสกุล (ถ้ามี)

ขั้นตอนที่ 3 ตรวจสอบคุณสมบัติของผู้ขออนุญาต

นิคมสหกรณ์ตรวจสอบคุณสมบัติของผู้ขออนุญาต

3.1 ผ่านการคัดเลือกบุคคลเข้าเป็นสมาชิกนิคมสหกรณ์เมื่อวันที่ ลำดับที่

3.2 เป็นสมาชิกนิคมสหกรณ์

ขั้นตอนที่ 4 ตรวจสอบแผนผังจัดแบ่งที่ดินหรือระวางที่ดิน

4.1 ให้นิคมสหกรณ์ตรวจสอบที่ดินของผู้ขออนุญาต กับแผนผังจัดแบ่งที่ดินหรือระวาง

ที่ดินที่อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายลงนาม

  • 2 ให้นิคมสหกรณ์ตรวจสอบระยะ แนวเขตที่ดินข้างเคียง ตามแผนผังจัดแบ่งที่ดินหรือ

ระวางที่ดิน พร้อมทั้งที่ตั้งที่ดิน

4.3 ให้นิคมสหกรณ์ตรวจสอบที่ตั้งที่ดินกับแผนที่วงรอบกันเขตนิคมสหกรณ

ขั้นตอนที่ 5 ตรวจสอบการอนุญาตของผู้ขอและคู่สมรส

ให้นิคมสหกรณ์ตรวจสอบการได้รับอนุญาต (กสน.3) ของผู้ขอและคู่สมรส เนื้อที่รวมกันแล้วไม่เกิน 50 ไร่

ขั้นตอนที่ 6 นิคมสหกรณ์ประมวลเรื่องเสนอกรมส่งเสริมสหกรณ์

การขออนุญาตให้สมาชิกนิคมสหกรณ์เข้าทำประโยชน์ในที่ดินโดยแนบเอกสารดังนี้

6.1 คำขออนุญาตเข้าทำประโยชน์ในที่ดินของนิคมสหกรณ์ พร้อมเอกสารประกอบคำขอ

6.2 บัญชีรายชื่อสมาชิกนิคมสหกรณ์ผู้ขออนุญาต

6.3 สำเนาแผนผังจัดแบ่งที่ดินหรือระวางที่ดินที่อธิบดีลงนาม

6.4 สำเนาประกาศผลการคัดเลือกบุคคลเข้าเป็นสมาชิกนิคมสหกรณ์

6.5 รายการเปลี่ยนแปลง

ขั้นตอนที่ 7 กลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ประมวลเรื่องเสนอผู้อำนวยการกลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ซึ่งปฏิบัติราชการแทนอธิบดี

7.1 กลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ตรวจสอบรายงานการขออนุญาต

7.1.1 เอกสารประกอบการพิจารณาครบถ้วนถูกต้อง

7.1.2 คุณสมบัติของผู้ขอครบถ้วน

7.2 กลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ประมวลเรื่องเสนอผู้อำนวยการกลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ซึ่งปฏิบัติราชการแทนอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ เพื่อพิจารณาอนุญาตตามแบบที่กำหนด

7.3 กลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ออกเลขทะเบียนอนุญาตและทำหนังสือแจ้งนิคมสหกรณ์

ขั้นตอนที่ 8 ประกาศให้ทราบทั่วกัน

8.1 ให้นิคมสหกรณ์ประกาศผลการอนุญาตให้สมาชิกนิคมสหกรณ์ทราบทั่วกัน ณ ที่ทำการนิคมสหกรณ์

8.2 ให้นิคมสหกรณ์จัดทำทะเบียนคุมการอนุญาตฯ

 ขั้นตอนการอนุญาตให้สมาชิกนิคมสหกรณ์เข้าทำประโยชน์ในที่ดินของนิคมสหกรณ์ (กสน.3)

การออกหนังสือแสดงการทำประโยชน์ (กสน.5)

 การขอออกหนังสือแสดงการทำประโยชน์ ผู้ขอจะต้องมีคุณสมบัติ ดังนี้

  1. ได้รับอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในที่ดินของนิคมสหกรณ์ (กสน.3) แล้ว
  2. ได้ทำประโยชน์ในที่ดินแล้ว
  3. เป็นสมาชิกนิคมสหกรณ์ เกินกว่า 5 ปี
  4. ได้ชำระเงินค่าช่วยทุนรัฐบาลครบถ้วนเกิน
  5. ไม่มีหนี้สินเกี่ยวกับกิจการของนิคมสหกรณ์และจะต้องนำหลักฐานไปแสดงดังนี้

     5.1 บัตรประจำตัวประชาชน

     5.2 ทะเบียนบ้าน

     5.3 ทะเบียนสมรส หรือหลักฐานการแก้ไขเปลี่ยนแปลง คำนำหน้านาม ชื่อตัว ชื่อสกุล (ถ้ามี)

 5.4 หนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในที่ดินของนิคมสหกรณ์ (กสน.3)

    5.5 ใบเสร็จรับเงินค่าช่วยทุนรัฐบาล

ขั้นตอนการออกหนังสือแสดงการทำประโยชน์(กสน.5)

ขั้นตอนที่ 1 ยื่นคำขอออกหนังสือแสดงการทำประโยชน์

1.1 นิคมสหกรณ์แนะนำให้ผู้ขอกรอกข้อมูลลงในคำขอฯ ให้ครบถ้วนถูกต้อง พร้อมทั้งให้ลงลายมือชื่อในคำขอฯ จำนวน 2 ชุด

1.2 นิคมสหกรณ์ลงทะเบียนคำขอฯ ในสมุดคุมทะเบียนคำขอฯ  แก่ผู้ขอ จำนวน 1 ชุด

ขั้นตอนที่ 2ตรวจสอบเอกสาร

2.1 สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน   2 ชุด

2.2 สำเนาทะเบียนบ้าน   2 ชุด

2.3 สำเนาทะเบียนสมรส หรือหลักฐานการแก้ไข เปลี่ยนแปลง         คำนำหน้านาม ชื่อตัว ชื่อสกุล (ถ้ามี)   2 ชุด

2.4 หนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในที่ดินของนิคมสหกรณ์ (กสน.3)

ขั้นตอนที่ 3 ตรวจสอบคุณสมบัติของผู้ขอออกหนังสือแสดงการทำประโยชน์(กสน.5)

3.1 เป็นสมาชิกนิคมสหกรณ์เกินกว่า 5 ปี

3.2 ได้ชำระเงินค่าช่วยทุนรัฐบาลครบถ้วนแล้ว

3.3 ไม่มีหนี้สินเกี่ยวกับกิจการของนิคมสหกรณ์

ขั้นตอนที่ 4 ตรวจสอบแผนผังจัดแบ่งที่ดินหรือระวางที่ดิน

4.1 ให้นิคมสหกรณ์ตรวจสอบระยะ แนวเขตที่ดิน และที่ตั้งที่ดิน

4.2 ให้นิคมสหกรณ์จำลองรูปที่ดิน

4.3 ให้นิคมสหกรณ์ตรวจสอบที่ตั้งที่ดินกับแผนที่วงรอบกันเขตนิคมสหกรณ์

ขั้นตอนที่ 5 ตรวจสอบการทำประโยชน์ในที่ดิน (เกษตรกรรมและที่อยู่อาศัย)

ขั้นตอนที่ 6 นิคมสหกรณ์ประมวลเรื่องเสนอกรมส่งเสริมสหกรณ์

การขอออกหนังสือแสดงการทำประโยชน์ โดยแนบเอกสาร ดังนี้

6.1 คำขอออกหนังสือแสดงการทำประโยชน์ พร้อมเอกสารประกอบคำขอ

6.2 บัญชีรายชื่อสมาชิกนิคมสหกรณ์ผู้ขอออก(กสน.5)

6.3 สำเนาแผนผังจัดแบ่งที่ดินหรือระวางที่ดินที่อธิบดีลงนาม

6.4 บันทึกการเปลี่ยนแปลง

6.5 แนบหนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในที่ดินของนิคมสหกรณ์(กสน.3) ที่ออกตามระเบียบฯ พ.ศ.2516) หรือสำเนาหนังสืออนุญาต และบัญชีรายชื่อแนบท้ายหนังสืออนุญาต (กสน.3 ที่ออกตามระเบียบฯ พ.ศ.2535)

6.6 หนังสือแสดงการทำประโยชน์ พร้อมจำลองรูปที่ดิน ที่ดินแปลงข้างเคียง และมาตราส่วน

ขั้นตอนที่ 7 กลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ประมวลเรื่องเสนอผู้อำนวยการกลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ซึ่งปฏิบัติราชการแทนอธิบดีตามคำสั่งกรมส่งเสริมสหกรณ์ ที่ 193/2546 ลงวันที่ 9 เมษายน พ.ศ.2546

7.1 กลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ตรวจสอบรายงานการขออนุญาต

     7.1.1 เอกสารประกอบการพิจารณาครบถ้วนถูกต้อง

     7.1.2 คุณสมบัติของผู้ขอครบถ้วน

     7.1.3 รูปที่ดิน และที่ดินข้างเคียงถูกต้อง

     7.1.4 ตรวจสอบทะเบียนที่ดิน

7.2 กลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ประมวลเรื่องเสนอผู้อำนวยการกลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ซึ่งปฏิบัติราชการแทนอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ เพื่อพิจารณาออกหนังสือแสดงการทำประโยชน์ตามแบบที่กำหนด

7.3 กลุ่มจัดนิคมสหกรณ์ออกเลขทะเบียนหนังสือแสดงการทำประโยชน์และทำหนังสือแจ้งนิคมสหกรณ์

ขั้นตอนที่ 8 แจ้งผลการออกหนังสือแสดงการทำประโยชน์

8.1 ให้นิคมสหกรณ์แจ้งผู้ได้รับหนังสือแสดงการทำประโยชน์มารับหนังสือแสดงการทำประโยชน์  ณ ที่ทำการนิคมสหกรณ์

8.2 ให้นิคมสหกรณ์จัดทำทะเบียนคุมการออกหนังสือแสดงการทำประโยชน์